مقایسه حلال‌های صنعتی؛ استون، بوتیل گلایکول، اتیل گلیکول و سیکلوهگزانون

کارگاهی رنگ نیتروسلولزی می‌زند و هر بار که هوا شرجی می‌شود، سطح کار مات و شیری از آب درمی‌آید. رقیق‌کننده را عوض نکرده‌اند، فقط یک بچ جدید خریده‌اند که سهم استون در آن بیشتر بوده. استون زود می‌پرد، سطح را سرد می‌کند و رطوبت هوا روی لایه تازه می‌نشیند.

انتخاب حلال بیشتر از آنکه به «قوی‌تر» بستگی داشته باشد، به سرعت تبخیر و نوع مصرف بستگی دارد. این راهنما چهار حلال پرمصرف را کنار هم می‌گذارد: استون، بوتیل گلایکول، اتیل گلیکول و سیکلوهگزانون.

اول یک قاعده ساده: سرعت تبخیر

حلال‌ها را از نظر سرعت تبخیر در سه دسته می‌شود دید:

• سریع: استون. در چند ثانیه تا چند دقیقه می‌پرد.
• متوسط: سیکلوهگزانون. فرصت پخش شدن و جاری شدن فیلم را می‌دهد.
• کند: بوتیل گلایکول (و معمولاً دیگر گلایکول‌اترها). مدت زیادی در فیلم می‌ماند و جریان‌پذیری و چسبندگی را بهتر می‌کند.

خیلی از مشکلات رنگ و چسب (مات شدن، پوست‌پرتقالی، ترک خوردن) به نامتناسب بودن همین سرعت با شرایط کارگاه برمی‌گردد.

مقایسه سریع

مقادیر دقیق (نقطه جوش، اشتعال) را از برگه مشخصات و COA همان محموله بخوانید.

استون؛ سریع، قوی و حساس

استون ساده‌ترین کتون است و تقریباً با هر چیزی مخلوط می‌شود: آب، الکل، بسیاری از رزین‌ها. دو دلیل باعث شده پرمصرف باشد: سریع می‌پرد و باقی‌مانده کم می‌گذارد. برای تمیز کردن ابزار، قطعات فلزی، رزین اپوکسی و الیاف شیشه و به‌عنوان پایه رقیق‌کننده‌ها استفاده می‌شود. گرید آرایشی-بهداشتی آن در پاک‌کننده لاک ناخن به کار می‌رود.

دو چیز را باید حواستان باشد. اول، اشتعال‌پذیری: نقطه اشتعالش زیر صفر است و بخارش در دمای اتاق هم می‌تواند منفجر شود. دوم، سازگاری با مواد: روی پلی‌استایرن، ABS و اکریلیک اثر می‌گذارد و سطح قطعه را ترک‌دار یا مات می‌کند. قبل از استفاده روی قطعات پلاستیکی، یک نقطه کوچک را آزمایش کنید.

سیکلوهگزانون؛ حلال رزین و PVC

سرعت تبخیر متوسط و قدرت حلالیت بالایی روی رزین‌های وینیل، نیتروسلولز و آلکید دارد. برای جزئیات کاربرد، درصد مصرف در رنگ و چسب و تفاوتش با سیکلوهگزانول، راهنمای کامل سیکلوهگزانون چیست را ببینید.

بوتیل گلایکول؛ حلال کند و جاری‌کننده

بوتیل گلایکول (۲-بوتوکسی‌اتانول) هم با آب مخلوط می‌شود و هم با بسیاری از حلال‌های آلی. همین ویژگی دوگانه آن را «حلال رابط» کرده: در رنگ‌های آب‌پایه کمک می‌کند ذرات رزین هنگام خشک شدن به هم جوش بخورند و فیلم یکنواخت بسازند. در پاک‌کننده‌های صنعتی و جوهرها هم مصرف دارد.

نکته ایمنی مهم این است که از راه پوست جذب می‌شود. دستکش مقاوم شیمیایی و تهویه مناسب ضروری است و باید برگه ایمنی (MSDS) را در دسترس داشته باشید.

اتیل گلیکول

[این بخش تا تأیید ماهیت دقیق ماده کامل نشده است.] «اتیل گلیکول» در بازار هم می‌تواند اتر گلیکول (۲-اتوکسی‌اتانول) باشد و هم نام اشتباه برای اتیلن گلیکول (ضدیخ). کاربرد، ایمنی و سرعت تبخیر این دو متفاوت است. با شماره CAS روی COA مشخص شود و سپس این بخش نوشته شود.

سه نمونه از خط تولید

• رنگ نیتروسلولز که در هوای شرجی مات می‌شود. سهم حلال سریع (استون) را کم کنید و بخشی از آن را با حلال متوسط یا کند جایگزین کنید تا سطح فرصت پیدا کند قبل از تشکیل رطوبت، یکنواخت شود.
• رنگ آب‌پایه که روی سطح ترک می‌خورد یا یکنواخت نمی‌شود. معمولاً کمبود حلال کند در فرمول است. مقدار کمی بوتیل گلایکول به‌عنوان کمک‌جوش‌دهنده می‌تواند کمک کند. مقدار را در بچ آزمایشی تعیین کنید؛ زیادی‌اش فیلم را دیر خشک می‌کند.
• قطعه پلاستیکی که بعد از تمیز کردن با استون ترک می‌خورد. جنس قطعه را بررسی کنید. برای ABS یا اکریلیک حلال ملایم‌تری مثل ایزوپروپیل الکل انتخاب کنید (راهنمای ایزوپروپیل الکل را ببینید).

موقع خرید در COA چه چیزی را بخوانید

1. خلوص (Assay). عدد واقعی همان بچ.
2. رطوبت. برای حلال‌های رنگ و چسب، آب اضافه فیلم را کدر می‌کند.
3. رنگ (APHA) و ظاهر. مایع باید شفاف و بی‌رنگ باشد.
4. باقی‌مانده تبخیر و اسیدیته. باقی‌مانده بالا یعنی لکه روی سطح و اسیدیته بالا می‌تواند فلز را تحت تأثیر بگذارد.
5. تاریخ تولید و بسته‌بندی. بشکه یا گالن دربسته.

نگهداری

همه این حلال‌ها قابل اشتعال هستند (استون بیشتر از همه). در محل خنک و تهویه‌دار، دور از جرقه و حرارت، با اتصال زمین هنگام انتقال، و جدا از اکسیدکننده‌هایی مثل آب اکسیژنه نگه‌داری شوند. راهنمای مواد اولیه صنعتی تفکیک انبار بر اساس واکنش‌پذیری را توضیح داده است.

سوالات متداول